Enerji bir şekilden diğerine dönüştürülebilir. Potansiyel enerji, kinetik enerjiye dönüşebilir. Bir barajdan aşağı inen suyun potansiyel enerjisi kinetik enerjiye dönüşür. Düşen suyun kinetik enerjisi vardır. Bir su çarkının kanatlarına düşen su, çarkları döndürebilir. Düşen su bir iş yapmış olur. Düşen bir cismin kinetik enerjisine ne olur? Bunun bir kısmı yere çakılınca büyük bir sese dönüşür. […]

Sıcaklık ve ısı aynı şey değildir. Isı, maddenin toplam iç enerjisidir. Bir maddedeki parçacıkların toplam kinetik enerjisine o maddenin iç enerjisi veyahut ısısı denir. Bir maddenin iç enerjisi, o maddenin kütlesine olduğu kadar sıcaklığına da bağlıdır. Şimdi bir yüzme havuzu ve bir bardak su ele alalım. Her birindeki suyun sıcaklık derecesi aynı olsun. Hangisi daha […]

Bütün maddeler parçacıklardan yapılmıştır. Bu parçacıklar sabit bir hareket içindedirler. Bunların tamamı kinetik enerjiye sahiptirler. Sıcaklık, bir madde içindeki parçacıkların ortalama kinetik enerjilerinin bir ölçüsüdür. İki madde, ancak sahip oldukları parçacıkların kinetik enerjilerinin aynı olmaları durumunda, aynı sıcaklıkta olurlar. Örneğin, buzdolabında bulunan bir portakal ile bir bardak süt aynı sıcaklıktadır. Bu durumda portakalın parçacıkları ile […]

Sıcaklık ve ısı birbiriyle ilgilidir. Bir maddenin iç enerjisi artınca onun parçacıkları daha hızlı hareket eder. Parçacıkların kinetik enerji artışı, sıcaklıktaki artışla anlaşılır. Madde ısı kazanır. Bir madde ısı kaybederken, onu teşkil eden parçacıklar daha yavaş hareket etmeye başlar. Maddenin sıcaklığı da bu oranda azalır. Özgül ısı (Cp), bir maddenin ısıyı soğurma (yutma) yeteneğidir. Özgül […]

Bir maddenin ısı enerjisindeki değişmeler ölçülebilir. Isı enerjisindeki değişmeyi bulmak için, maddenin kütlesi ile sıcaklığını ölçeriz. Bundan sonra, madde ısıtılır veya soğutulur. Daha sonra son sıcaklık ölçümü yapılır. Maddenin özgül ısısını kullanarak, madde tarafından alınan veya verilen ısı enerjisi bulunur. Isıdaki bu değişme, sıcaklık farkının, kütle ve özgül ısı ile çarpımına eşit olur. ΔH= Δt […]

Isı üç yolla hareket edebilir; iletim, taşınım ve ışıma. Metal bir kaşığı sıcak bir çorba içerisine bıraktığınızda kaşığın ısındığını fark edersiniz. Isı, kaşığın ucundan yukarıya doğru hareket eder. Isı, yüksek sıcaklık bölgelerinden düşük sıcaklık bölgelerine hareket eder.

Isı değişiklikleri bir kalorimetre ile ölçülebilir. Isıtılan bir metali içerisinde su bulunan bir kalorimetre kabına atalım. Sıcak cisimden, daha soğuk olan suya ısı akışı olacaktır. Biraz beklenirse termometrede yükselme durur ve denge sıcaklığına kavuşulur (Şekil 1). Şekil 1: Kalorimetre Kaynak: Prof. M. Selami Kılıçkaya, Editör: Yrd. Doç. Dr. Ali Cemalcılar, “Temel Fizik”, T.C. Anadolu Üniversitesi […]

Isı kaynağına yakın olan parçacıkların kinetik enerjisi daha büyüktür. Bunlar kaynaktan uzak olan parçacıklara nazaran çok hızlı hareket ederler. Enerjinin kaşıktan yukarı doğru hareketi kinetik enerji transferi ile mümkün olmaktadır. Parçacıklar birbirlerine çarptıkça kinetik enerji transfer edilmiş olur. Bu tarzdaki ısı hareketine iletim adı verilir. İletim olayında, enerji parçacıktan parçacığa hareket eder. Isı, katılar, sıvılar […]

Buzun erime noktası sıfır derece Celcius’tur. Bu derecede, bir gramlık su (buz) 334 Jul’luk enerji olarak katı halden sıvı hale geçer. Katı halden sıvı hale geçiş için gerekli olan enerjiye suyun gizil ergime ısısı denir.

Taşınım, sıvılarda ve gazlarda ısının hareketidir. Sıvılar ve gazlar ısıtıldığında genleşirler. Bunların yoğunlukları azalır. Yoğunluğu azalan madde yükselir ve ısıyı taşıyan akım meydana getirirler. Örneğin, bir su kabı alttan bir alevle ısıtılsın. Kabın tabanındaki su ısınır ve yoğunluğu azalır. Daha az yoğun olan su yukarı doğru çıkar ve beraberinde ısı taşır. Rüzgarlar ve okyanus akımları, […]