Kapasite (Capacity) nedir?

Bir işletmenin belli bir süre içerisinde üretim faktörlerini rasyonel biçimde kullanarak meydana getireceği azami üretim miktarı.

Atıl Kapasite: Üretim biriminde kullanılabilecekken kullanılmayan ya da üretim faktörlerinin bir ya da birkaçının tam olarak kullanılmaması durumunda ortaya çıkan fark.

İşletme kapasitesi;

Kuramsal Kapasite: Bir işletmenin maksimum üretim düzeyi. Bu kapasite işletme olanaklarının %100 performansla kullanılabildiği takdirde gerçekleşir. Kuramsal kapasite ölçümlerinde genellikle makine ölçümleri esas alınsa bile, işgücü çalışma süresi ve toplam üretim miktarı da ölçüme konu olabilir.

Pratik-Normal (Kullanılabilir) Kapasite: İşletmenin normal (standart) koşullarda gerçekleştirebileceği optimum üretim düzeyi. Kullanılabilir kapasite oranının, kuramsal kapasite düzeyinden % 10-20 daha düşük olacağı genel kabul gören bir görüştür.

Kullanılabilir kapasite oranı, planlama katsayıları kullanılarak, makine ya da işçilik süresi olarak ölçülebilir.

Planlanan (Standart) Kapasite: Kısa döneme göre (genellikle yıllık) olarak işletme yönetimi tarafından pazar koşulları, güncel ekonomik yapı gibi koşullar dikkate alınarak planlanan, gerçekleştirilmesi hedeflenen kapasite.

Kullanılan (Gerçek) Kapasite: Belli bir üretim dönemi içerisinde elde edilen mal ve hizmetlerin toplamı gerçek kapasiteyi verir. Elde edilenlerin makine ya da işçilik süresi olarak ölçüsü, kapasitenin de ölçüsüdür.

Kaynak: “Verimlilik Terimleri Sözlüğü”, Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.