Somut işlemler ile soyut işlemler döneminin karşılaştırılması

Bireyin somut işlemler dönemindeki düşünme biçimi ile soyut işlemler dönemindeki düşünme biçimini şöyle karşılaştırmak olanaklıdır:

Somut İşlemler Dönemi

• Bilinen eşya ve olayların gözlenebilen nitelikleri üzerinde akıl yürütür.

•   Düşüncelerini ifade ederken dili kullanır.

•   Düşünme süreci gözlemlerle başlar.

•   Uzun bir düşünme sürecinde izlenecek yöntemin adım adım verilmesi gerekir.

•   Kendi düşünme sürecinin farkında değildir.

•   Kendi tutarsızlıklarını göremez.

•   Dış gerçeklerle çelişen düşüncelerini nasıl değerlendireceğini bilemez.

Soyut İşlemler Dönemi

•   Hipotetik nitelikler, ikinci dereceden ilişkiler ve kuramlar üzerinde akıl yürütür.

•   Düşüncelerini ifade ederken dille birlikte dil dışı işaretleri kullanır.

•   Düşünme süreci, gözlemlerin yanı sıra hayal edilen olası durumlarla da başlar.

•   Uzun bir düşünce sürecini amaç ve araçlar verilmek koşuluyla kendisi planlar.

•   Kendi düşünme sürecinin bilincindedir.

•   Kendi düşüncelerini eleştirir.

•   Bildiği gerçekleri ölçüt alarak kendi yargılarının doğruluğunu sınar.

Kaynak: Doç. Dr. Fitnat KAPTAN, Editör: Prof. Dr. Şefik YAŞAR, “Fen Bilgisi Öğretiminin Niteliği ve Amaçları”, Fen Bilgisi Öğretmenliği, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları No: 1061, Açıköğretim Fakültesi Yayınları No: 585, ISBN 975 – 492 – 817 – 7, 1998.